Podnoszenie jakości edukacji przyrodniczej.

Podnoszenie jakości edukacji przyrodniczej w przedszkolu. Przykłady zabaw i eksperymentów.
Jednym z najważniejszych zadań wczesnej edukacji jest zapoznanie wychowanków z przyrodą, dlatego przy różnych nadarzających się okazjach zwraca się uwagę dzieci na bogactwo barw łąk i pól, różne odcienie zieleni, majestat gór, bezkres morza, tajemniczość lasu. Według Więckowskiego edukacja przyrodnicza pozwala dziecku poznać najbliższe otoczenie, w trakcie obserwacji, doświadczeń i eksperymentów, oraz zrozumieć środowisko, w którym żyje człowiek. Dlatego celem edukacji przyrodniczej w przedszkolu powinno być zbliżenie dziecka do środowiska naturalnego, kształtowanie właściwego, opiekuńczego stosunku do roślin i zwierząt oraz doprowadzenie do zrozumienia roli człowieka w przyrodzie. Przyroda jest dla dziecka w wieku przedszkolnym najłatwiej dostępnym i niewyczerpalnym źródłem przeżyć, wiedzy i bezpośrednich doświadczeń. Wszelkie zjawiska i procesy w przyrodzie mogą być niezastąpionym bodźcem do wszechstronnego rozwoju dziecka. Dlatego należy przyzwyczaić je do bycia uważnym obserwatorem otaczającej rzeczywistości pełnej zwierząt, roślin, zachodzących zjawisk oraz zależności między nimi
Dzieci w okresie przedszkolnym są prawdziwymi badaczami przyrody i łatwo wzbudzić w nich zaciekawienie otaczającym środowiskiem naturalnym. Ważne jest, aby dzieci w tym okresie miały bezpośredni kontakt z przyrodą. Dziecko powinno oglądać, szukać, zbierać, porządkować, porównywać, mierzyć, liczyć, obserwować, eksperymentować. To, czy uda się w dziecku wzbudzić zainteresowanie światem przyrody, zależy w dużym stopniu od nauczyciela, który powinien wdrażać dziecko w poznawanie najbliższego otoczenia, roślin, zwierząt oraz budzeniu w nim poczucia radości, rozwijania zainteresowań, chęci do pozyskania wiedzy o otaczającej przyrodzie oraz kreowaniu właściwego stosunku wobec niej.
Właśnie do wychowawców należy podtrzymywanie tego zaciekawienia i budowanie na jego podstawie trwałego zainteresowania środowiskiem. Dlatego nauczyciel powinien pobudzać uczniów do przeżywania, myślenia, np.: przez zorganizowanie obserwacji, ciekawego eksperymentu, wprowadzenia dziecka w sytuację, która wywoła zdziwienie (…) R. Więckowski
Ważne jest, aby taką edukację rozpocząć jak najwcześniej, ponieważ we wczesnym okresie życia dzieci mają największą wrażliwość na przyrodę i są podatne na kształtowanie pozytywnych postaw wobec środowiska. Dlatego dzieci powinny mieć okazję do obcowania z przyrodą, co pozwoli na rozwinięcie w nich szacunku wobec niej i zaangażowania w opiekowanie się nią. Tym samym dziecko zaczyna czuć się współodpowiedzialne za własne otoczenie, a ujmując omawiany problem szerzej - kształtuje przywiązanie do dużej i małej ojczyzny. Zatem edukacja przyrodnicza w przedszkolu powinna pomagać dziecku świadomego, odpowiedzialnego i przyjaznego odnoszenia się do środowiska naturalnego wszystkich możliwych form życia, także do własnego zdrowia, ciała i umysłu.
Należy uświadamiać dzieci, że wszystko czego człowiek potrzebuje czerpie z przyrody, że przyrodę należy chronić i prawidłowo korzystać z jej zasobów. Również bardzo ważne jest, aby dziecko zdawało sobie sprawę z tego, iż pewne gatunki roślin i zwierząt są rzadkością i należy je chronić. Istotnym elementem w wychowaniu przedszkolaka jest to, aby szanował otoczenie przyrodnicze, reagował na przejawy niszczenia przyrody, a także, aby dostrzegał w swoim otoczeniu zwierzęta i rośliny, które wymagają opieki i pielęgnacji.
Dziecko przedszkolne „myśli” w szczególności oczami, uszami, rękoma i zdobywa podstawowe wiadomości o otaczającej je rzeczywistości obserwując otoczenie podczas swoich działań . Zdecydowaną większość wiedzy nabywa w toku działań spontanicznych, w procesie niezamierzonego, okolicznościowego uczenia się. W wieku przedszkolnym występuje również uczenie celowe i zamierzone, dzięki któremu dziecko przyswaja określony system wiadomości jakieś dziedziny rzeczywistości.
Zgodnie z powyższym, zainteresowań przyrodniczych nie można pozostawić wyłącznie przypadkowi. Potrzebny jest w tej dziedzinie zamierzony i systematyczny proces kierowania przez nauczyciela, ponieważ dzieci rozwijają się w wyniku dobrze przemyślanej pracy wychowawczej i w wyniku świadomych działań, skierowanych na pobudzanie dziecka do działania, a także na kontrolę aktywności dzieci.
W związku z powyższym, jednym z zadań przedszkola jest wykorzystywanie walorów wychowawczych, poznawczych i zdrowotnych przyrody, organizowanie warunków do aktywnego obcowania z nią, wykorzystując w tym celu zabawę i pracę. Przedszkole powinno dbać o atmosferę pobudzającą do nabywania doświadczeń, zadawania pytań, szukania wyjaśnień, rozwiązań, dzielenia się przeżyciami i własnymi spostrzeżeniami. Świat przyrody jest takim środowiskiem, które prowokuje do zadawanie pytań i szukania odpowiedzi.
„pozwólmy dzieciom doświadczać po omacku, wydłużać swoje korzenie, eksperymentować i dążyć, dowiadywać się i porównywać, […]pozwólmy wyruszyć w podróże odkrywcze – czasem trudne – ale pozwalające znaleźć taki pokarm, jaki będzie dla nich pożyteczny (Celestyn Freinet)
Proces poznawania przyrody przez dzieci oraz jej ochrony nie jest jednak procesem jednorazowym i wymaga dużej świadomości od nauczycieli w tym zakresie. Naturalne predyspozycje małych dzieci: ciekawość świata i odwaga poznawania przyrody stwarza nauczycielowi wiele możliwości zróżnicowania zajęć o charakterze przyrodniczym.
Należy również pamiętać, iż zaznajamianie dzieci z przyrodą, musi się odbywać w formie praktycznej oraz atrakcyjnej dla dzieci, takiej jak poznawanie przyrody za pomocą wszystkich zmysłów; naturalny kontakt z przyrodą poprzez obserwację, identyfikowanie okazów przyrody ożywionej i nieożywionej; odkrywanie otoczenia przez grę i zabawę, naśladowanie i odgrywanie ról; kontakt ze sztuką: słuchanie muzyki relaksacyjnej, odgłosów przyrody, prezentacja albumów, obrazów, literatury, bajek oraz twórczość artystyczna dzieci. W procesie edukacyjnym dziecko jest partnerem nauczyciela, aktywnym odkrywcą i badaczem. Organizując sytuacje edukacyjne nauczycielowi zawsze powinna towarzyszyć myśl Konfucjusza: „Powiedz mi – a zapomnę. Pokaż – a zapamiętam. Pozwól wziąć udział – a zrozumiem”. Do nas, nauczycieli edukacji elementarnej należy dostarczanie naszym wychowankom okazji do radości odkrywania, budzenia ich ciekawości i pasji poznawania przyrody. Sytuacje edukacyjne podczas których odkrywamy tajemnice, szukamy odpowiedzi na pytania np.: „Dlaczego biedronka jest mała? Czy może być morze bez dna?…” otwierają przed dzieckiem nieznany magiczny świat przyrody a radość i fascynacja w oczach małych badaczy utwierdzają w przekonaniu, że naprawdę warto prowadzić działania edukacyjne oparte na dziecięcych eksperymentach i zabawach o charakterze badawczym.
Za najbardziej odpowiednie metody w edukacji przyrodniczej uznaje się: obserwację, metodę doświadczenia, eksperymenty, praktyczna działalność dzieci oraz zabawę.
Obserwacja polega na mimowolnym i dowolnym poznawaniu przez dziecko określonych obiektów lub zjawisk przyrodniczych. Obserwacje prowadzi się z wykorzystaniem różnych zmysłów: wzroku, słuchu, smaku, węchu, dotyku. Wszystkie zajęcia w terenie ułatwiają dzieciom atrakcyjną obserwację zmian zachodzących cyklicznie, w różnych porach roku. Ważnymi tematami obserwacji, szczególnie podejmowanymi przez dzieci, są: życie i zwyczaje zwierząt, magia atmosferycznych opadów, tajemnice wiatru, mowa i milczenie roślin. Poznanie za pomocą obserwacji może być bezpośrednie- polegające na bezpośrednim kontakcie obserwatora z przedmiotem obserwacji, albo pośrednie, gdy podczas obserwacji wykorzystywane są obiekty utrwalone w formie preparatów albo ich obrazów wizualnych ( zdjęcia ) lub audiowizualnych (fonograficznych). Ze względu na czas trwania obserwacji obiektów i zjawisk przyrodniczych, wyróżnić można obserwacje krótkotrwałe, np. obserwacja zanieczyszczenia śniegu czy zachowania się pszczół w kwiatach jabłoni, i obserwacje długotrwałe, polegające przykładowo na obserwacji wpływu braku światła na wzrost rzeżuchy.
Drugą, najbardziej skuteczną, a stąd zasługującą na szczególne zastosowanie jest metoda doświadczenia (eksperymenty) kolejny ze sposobów na rozwijania aktywności własnej dziecka i poznawanie otoczenia przyrodniczego. Realizowana w postaci pokazu lub samodzielnych czynności dzieci w warunkach naturalnych np. w ogrodzie, w sadzie, na łące lub zbliżonych do nich (w kąciku przyrody).

Metody organizujące działalność praktyczną dzieci to wszelkie prace związane
z prowadzeniem hodowli roślin w sali lub ogrodzie, chowem zwierząt i opiekowaniem się nimi. Rozwijają one w dziecku aktywność i budzą zainteresowanie otaczającym światem. Dzieci, poznając przyrodę, nie tylko wyzbywają się przesądów i uprzedzeń do niektórych zwierząt, ale dodatkowo dowiadują się o znaczeniu tych zwierząt dla środowiska, często pozytywnym (np. dżdżownice spulchniają ziemię).
Zabawa badawcza, są jednym z rodzajów działalności związanej z operowaniem przedmiotami, których treścią są czynności poznawcze, polegające na odkrywaniu nieznanych dotychczas dziecku przedmiotów i zjawisk oraz związków między nimi. W zabawie badawczej dziecko zmierza do uzyskania informacji.
Dziecko, które podejmuje zabawę badawczą, w trakcie działania myśli, poznaje cechy, zmienne właściwości materiałów przyrodniczych, jak również zależności między rozwojem zwierząt i roślin, różnorodne zjawiska, a także rozmaite zależności przyczynowo- skutkowe między badanymi przez siebie przedmiotami i zjawiskami. Kierując się naturalną potrzebą ciekawości dąży do poznania świata.
Istotną i bardzo lubianą przez dzieci formą zaznajamiania z przyrodą są wycieczki i spacery do różnych ekosystemów, celem ukazania ich różnorodności w zależności od pory roku. Spacery i wycieczki dostarczają wiele sposobności do kształtowania u dzieci przywiązania do ziemi ojczystej, dbania o przyrodę i rozwijania zainteresowań nią. Dzieci na spacerach nie tylko mogą zaobserwować przyrodę, mogą ją usłyszeć, a także dotknąć. Wychowawca ma wiele okazji do połączenia miłej wycieczki z ważną wiedzą przyrodniczą, która przyswajana jest przez dzieci zadziwiająco łatwo. Istotnym elementem każdej wycieczki i spaceru jest rozmowa, porównywanie i odnajdywanie różnic pomiędzy danymi roślinami czy zwierzętami. Dzieci mogą obserwować tę samą przyrodę w różnych porach roku i fazach rozwoju. Ważnym elementem, jest również to, aby po powrocie do przedszkola, każde dziecko mogło wypowiedzieć się na temat swoich uczuć i obserwacji, jakich dokonało na wycieczce. Bezpośredni kontakt z żywą przyrodą pozwoli na poznanie jej zasobów, „skarbów” i darów. Podczas spacerów i wycieczek dziecko może obserwować rośliny i zwierzęta, a także gromadzić materiał przyrodniczy, który może posłużyć zdobywaniu nowej wiedzy podczas zajęć w przedszkolu. To także dobry moment na udokumentowanie naszych obserwacji poprzez wykonanie zdjęć lub prac plastycznych.
Podczas spacerów i wycieczek zawsze gromadzimy dostępny materiał przyrodniczy, zwracamy uwagę dzieci na „skarby” przyrody – kamyczki, ciekawe korzenie, szyszki, liście opadłe z drzew, ich owoce i wszystko, co nas zainteresuje oraz przyda się do kontynuowania tematu w przedszkolu.
Zgromadzone materiały warto przechowywać w specjalnie do tego przeznaczonym miejscu – kąciku przyrody, gdzie będą dostępne dla dzieci i wykorzystywane w toku różnych działań.
Aby nauczyciel-wychowawca mógł zaspokoić ciekawość i zainteresowania dzieci światem i osiągnąć swoje cele wychowawcze, musi przyjąć, że punktem wyjścia wychowania jest czynna i samodzielna praca dziecka z obiektami i zjawiskami przyrody. Dlatego też część przyrody z bliższego i dalszego otoczenia trzeba przenieść do każdej sali zajęć (…) Emilia i Jan Frątczakowie
„Kącik przyrody” jest podstawowym miejscem rozwijania zainteresowań przyrodniczych dzieci, gdzie przedszkolaki poznają przyrodę wszystkimi zmysłami. Kącik przyrody to stałe miejsce w sali, gdzie dzieci mogą gromadzić okazy przyrodnicze po powrocie ze spacerów lub wycieczek (szyszki, liście, korę, suszone kwiaty), rośliny, pokarm, na przykład dla rybek, przyrodnicze prace artystyczne, albumy i książki przyrodnicze, filmy, płyty z odgłosami przyrody i muzyką relaksacyjną, środki dydaktyczne umożliwiające obserwację środowiska (lupa, luneta, szkło powiększające, mikroskop, termometr, złoża materiałów naturalnych – węgiel, drewno, bawełna).W kąciku przyrody dzieci nabywają wiadomości i umiejętności dotyczących życia roślin i zwierząt, w którym można prowadzić stałe i okresowe hodowle. Do stałych hodowli należą np. rośliny doniczkowe oraz rośliny i zwierzęta wodne. Hodowla to nie tylko poznanie przyrody, ale też dobra szkoła odpowiedzialności. Okresowe hodowle roślin są okazja do poznania cyklu rozwojowego roślin, sposobów ich rozwoju oraz warunków potrzebnych do życia. Wszystkie dzieci powinny mieć możliwość sprawowania opieki nad kącikiem, poprzez przydział zadań i obowiązków. Najbardziej efektywne metody pracy w kąciku przyrody to metody praktyczne i oparte na obserwacji. Przedszkolaki powinny samodzielnie, pod kierunkiem nauczyciela, prowadzić obserwacje i eksperymentować.
W edukacji przyrodniczo-ekologicznej ważna rolę odgrywa też ogród przedszkolny jako najbliższe dzieciom środowisko przyrodnicze. Piękne otoczenie ogrodu z drzewami i kwiatami pobudzi do obserwacji przyrodniczych w różnych porach roku. Dzieci mogą siać warzywa i sadzić kwiaty, pielęgnować je i obserwować efekty swojej pracy.
Kolejną formą poznawania przyrody przez dzieci jest zabawa. W trakcie zabawy dziecko uczy się, nie zdając sobie sprawy z tego, że zdobywa wiedzę i rozwija swoje umiejętności w naturalny sposób. Jest to także nauka niebywale intensywna, najlepiej dopasowana do aktualnych potrzeb rozwojowych dziecka i wspomagająca kształtowanie się u niego procesów umysłowych. Spontaniczna zabawa z dzieckiem jest więc doskonałą okazją do przekazywania wiedzy i poznania potrzeb dziecka. W ten sposób oswaja się z trudnymi sytuacjami życiowymi oraz zdobywa doświadczenie. Dlatego należy organizować zajęcia tak, aby były dla dziecka ciekawą i twórczą zabawą, pełną wrażeń, wykorzystującą moment zaskoczenia, zawierającą elementy nowości czy niespodzianki. W przypadku zajęć przyrodniczych łatwo zaskoczyć dziecko efektownym pokazem jakiegoś doświadczenia, a tym samym wzbudzić jego zainteresowanie tematem i podtrzymać je. Dziecko będzie zafascynowane działaniami, w których pojawi się element „magii”, czegoś niezwykłego, a to być może sprowokuje je do dalszych poszukiwań, a na pewno wyzwoli pozytywne, twórcze emocje. Te natomiast są gwarancją, że zapamięta wiedzę przekazywaną mu w tak niebanalny sposób.
Zabawy o tematyce przyrodniczej u dzieci w wieku przedszkolnym możemy podzielić na charakterystyczne grupy: manipulacyjne, konstrukcyjne, tematyczne, dydaktyczne i ruchowe. Zabawy manipulacyjne wynikają z potrzeby badawczej. Do zabaw tych zaliczymy te, w których dzieci wykorzystują suche rośliny. Mogą w ten sposób zaspokoić swoją ciekawość lub zbadać przydatność obiektów do zabaw konstrukcyjnych.
Zabawy konstrukcyjne to te, w których dzieci łączą materiał przyrodniczy z innymi tworzywami, np. wykonują kukiełki, kompozycje płaskie i przestrzenne. Zabawy tematyczne najczęściej są związane z życiem zwierząt. W tym typie zabawy ważną rolę odgrywają rekwizyty, dlatego należy dzieciom dostarczyć, bądź wspólnie wykonać, potrzebne maski, kukiełki i dekoracje potrzebne w zabawie. Zabawy dydaktyczne polegają na wykonaniu określonego zadania. Do realizacji tego typu zabawy przedszkolaki wykorzystują wiedzę zdobytą w czasie obserwacji obiektów i zjawisk przyrodniczych. Zabawy ruchowe oraz rytmiczno-ruchowe pozwalają na utrwalenie wiadomości przyrodniczych. Dzieci mogą naśladować ruchy zwierząt, roślin, ich cechy charakterystyczne. Również do ćwiczeń oddechowych możemy użyć suchych liści, określić ich kształt, kolor a także nazwę.
Chcąc uzyskać pozytywne rezultaty z kontaktu dziecka z przyrodą, musimy my – dorośli umiejętnie nim kierować. To w dużej mierze od nauczycieli zależy czy dziecko będzie wzrastało w poczuciu szacunku i podziwu dla piękna przyrody, czy też będzie ją niszczyć. Zdaniem J. Kulpy „środowisko należy poznać, aby lepiej i mądrzej w nim żyć, aby je przekształcać i rozwijać”. Dziecko jest niestrudzonym badaczem przyrody, dlatego stosunkowo łatwo jest podtrzymywać w nim zainteresowanie otaczającym światem. W przedszkolu powinno się wykorzystać dociekliwość poznawczą dziecka i pomagać w kształtowaniu, poszerzaniu jego wiedzy. Zadaniem nauczycieli przedszkola jest rozwijać naturalną dziecięcą ciekawość świata w trwałe zainteresowanie przyrodnicze. Poznając fakty, wykonując odpowiednie czynności, dzieci rozwijają spostrzegawczość, nasilają swoje myślenie, umacniają zainteresowania przyrodą, przeżywają i odczuwają jej piękno. Co istotne, rozwój wrażliwości, wyobraźni osiągnięty przez dziecko na tym etapie edukacji ma charakter trwałej postawy wobec naturalnego środowiska.




Bibliografia:
1.Muchacka B., „Zabawy badawcze w edukacji przedszkolnej”, Kraków 1999
2.Soida D., „Zasady i techniki edukacji ekologicznej”, Kraków 1994
3. Więckowski R., Pedagogika wczesnoszkolna, WSiP, Warszawa 1993.
4. Frątczak J., Świadomość ekologiczna dzieci, młodzieży w aspekcie edukacji szkolnej i nieszkolnej, Wydawnictwo Uczelniane WSP w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1995.
5. Frątczakowie E.J., Kącik przyrody w wychowaniu przedszkolnym, WSiP, Warszawa 1991.


PROJEKT DZIAŁAŃ
Przykładowe zabawy badawcze i doświadczenia:

„Gumowe jajko, czyli co potrafi zdziałać ocet”
Cele: Obserwacja iterakcji jajka z octem
Pomoce: naczynie, ocet, jajko
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: Do wysokiego naczynia wlewamy ocet. Umieszczamy
w nim surowe jajko i rozpoczynamy obserwację. Niemal od razu na powierzchni jajka pojawiają się niewielkie bąbelki - w ok. 90% szkielet jaja zbudowany jest z węglanu wapnia, gdy dochodzi do interakcji z octem, powłoka jaja zaczyna się rozpadać
i uwalnia się przy tym dwutlenek węgla.
Wniosek: Po włożeniu jajka do octu, rozpoczyna się reakcja. Kwas octowy rozpuszcza skorupkę jajka, a jajko po ok. 10 godzinach staje się elastyczne. Pozostaje jedynie wyraźna, nienaruszona błona zewnętrzna. Jest dość delikatna, dlatego z jajkiem wciąż należy się obchodzić ostrożnie. Jajko zachowuje się jakby było z gumy. Co ciekawe, gdy porównamy nasze jajo z kolejnym świeżym jajkiem, okaże się, że jajko, na którym zostało przeprowadzone doświadczenie, jest większe!
Pamiętajmy, że jajko wyciągnięte z octu nie nadaje się do spożycia
„Pienisty-potwór”
Cele: Badanie wytwarzanie gazów podczas mieszania określonych substancji. Pomoce: plastikowa butelka, ocet, płyn do mycia naczyń, soda, miska.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: butelkę napełniamy do połowy octem i dolewamy trochę płynu do mycia naczyń ( można zabarwic farbką ), ostrożnie mieszamy składniki, butelkę ustawiamy na środku miski, bierzemy 3 łyżeczki sody oczyszczonej
i wsypujemy na środek papierowej chusteczki do nosa. Zwijamy ją i skręcamy końce
i wrzucamy zawiniętą chusteczkę do butelki. Po kilku minutach z butelki zacznie wydobywać się piana. Można ozdobić butelkę kolorowym papierem wtedy piana będzie wychodziła z paszczy np. potwora - smoka.
Wniosek: Gdy mieszamy ocet z sodą oczyszczoną powstaje gaz zwany dwutlenkiem węgla. Tworzy on w occie bąbelki gazu, który reaguje z płynem do mycia naczyń. Powstaje przy tym tak dużo piany, że wydostaje się ona z paszczy potwora –butelki.
„Mycie rąk przed posiłkami”
Cel: Badanie dlaczego musimy myć ręce przed każdym posiłkiem.
Pomoce: miska piasku, miska z wodą, olej, pędzelek, płyt do kąpieli lub mydło
w płynie.
Miejsce: sala przedszkolna
Wykonanie doświadczenia: Dzieci muszą mieć umyte i suche ręce. Przynosimy miskę piasku. Dzieci kładą ręce na piasek, który przykleja się do dłoni, ale bardzo łatwo jest go usunąć, strzepnąć. Teraz pędzelkiem nanosimy olej na dłoń dziecka. Piasek przylepia się, ale już nie daje się tak łatwo usunąć. Cząsteczki oleju mocno go trzymają. Wkładamy ręce do miski z wodą i okazuje się, że sama woda nie bardzo pomaga. Silnie trzymające się cząsteczki wody, nie bardzo radzą sobie z usuwaniem cząsteczek tłuszczu. Co możemy zrobić? Dolewamy płynu do kąpieli lub mydła w płynie. Co się teraz dzieje? Woda osłabiona przez mydło z łatwością usuwa brud
i tłuszcz z rąk.
Wniosek: Ręce myjemy przed posiłkiem, żeby wraz z pożywieniem nie dostały się do naszego organizmu cząsteczki brudu sklejonego tłuszczem. Wieczorem kąpiemy się bo zmywamy z ciał pot, tłuszcz i przyklejone do niego cząsteczki brudu. Dzięki temu skóra może oddychać przez całą noc. Dzięki temu, ze myjemy nasza skórę, nasze ciało jest czyste w środku.
„Gdzie jest powietrze?”
Cele: szukanie odpowiedzi na pytanie, gdzie jest powietrze.
Pomoce: przeźroczysty słoik, piłeczka pingpongowa, kawałek papieru, napełnione wodą przeźroczyste naczynie wyższe od słoika.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: umieszczam papier na dnie słoika i mocujemy taśmą klejącą. Piłeczkę kładziemy na powierzchni wody. Odwracamy słoik do góry dnem
i zamykając w nim piłeczkę, zanurzamy go w wodzie, aż dotknie dna (woda nie wchodzi do słoika, a piłeczka leży na dnie naczynia pokrytego cienką warstwą wody). Ponownie zanurzamy słoik w wodzie, a kiedy dotknie dna przechylamy go (ze słoika wydobywają się pęcherzyki powietrza, które poruszają się ku górze i napowierzchni wody pękają. Woda wchodzi do słoika unosząc piłeczkę coraz wyżej i zwilżając papier).
Wniosek: powietrze jest wszędzie i zajmuje każdą wolną przestrzeń. Znajduje się
w wodzie, w przedmiotach i roślinach, w ciele człowieka i zwierzęcia. Jest lekkie
i niewidoczne, a jednak można znaleźć sposób na to, żeby je „zobaczyć”.


„Wiatromierz”
Cele: prowadzenie obserwacji ruchu powietrza; poznawanie sposobów wprowadzania w ruch lekkich przedmiotów; poprawne wykonywanie ćwiczeń oddechowych - naśladowanie siły wiatru; kształtowanie umiejętności mądrego i odpowiedzialnego współżycia człowieka z przyrodą (elektrownie wiatrowe).
Pomoce: wentylator, liście, kawałki papieru, wełna, słoma, piórko, wata, kij, papierowa serwetka, folia aluminiowa, arkusz cienkiego papieru, gruba tektura, dziurkacz
Miejsce: sala przedszkolna, ogród.
Wykonanie wiatromierza, obserwacja ruchu powietrza: arkusza papieru, serwetki, tektury oraz folii odcinamy pasek. Na jednym końcu każdego materiału robimy dziurkę. Przywiązujemy paski do kija – najlżejszy na czubku, najcięższy u dołu. Wychodzimy
z wiatromierzem do ogrodu i obserwujemy jego działanie (niektóre materiały poruszają się na wietrze, inne nie).
Wniosek: powietrze zajmuje każdą wolną przestrzeń i „rusza się”. Jest lekkie
i niewidoczne, a jednak można znaleźć sposób na to, żeby je „zobaczyć” i „poczuć”. Dowodem na istnienie powietrza jest jego ruch. W wyniku ruchu powietrza powstaje wiatr.
,,Zaczarowany balon”
Cele: badanie sprężystości powietrza Pomoce: zimna butelka, balon, miska z ciepłą wodą.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: pustą butelkę wkładamy do lodówki na około godzinę. Po godzinie wyjmujemy butelkę i nakładamy na jej szyjkę balon. Na około dwie minuty wkładamy butelkę do ciepłej wody balon nadmuchuje się jak po dotknięciu czarodziejską różdżką.
Wniosek: w wyniku ocieplenia powietrze znajdujące się w butelce rozpręża się
i potrzebuje więcej miejsca, wpływa więc do balonu i go nadmuchuje.
„Woda wędrowniczka”
Cele: przybliżenie dzieciom zagadnienia obiegu wody w przyrodzie; zapamiętanie nazw zbiorników wodnych (ocean, morze, jezioro, staw).
Pomoce: szklanka, grzałka, spodek, ilustracje przedstawiające obieg wody
w przyrodzie.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: nauczycielka ogrzewa wodę w szklance za pomocą grzałki (dzieci przyglądają się wrzeniu wody). Nauczycielka nakrywa szklankę spodkiem (dzieci obserwują osiadanie kropel na spodku, skraplanie się ich w miarę ochładzania spodka i opadanie kropel po jego ostygnięciu).
Wniosek: woda tworzy cykl hydrologiczny. Cykl ten opisuje istnienie i ruch wody na, w i ponad powierzchnią ziemi. Woda na ziemi jest w ciągłym ruchu i zmienia swoje formy, od stanu ciekłego, poprzez gazowy do stałego i na odwrót. Obieg wody trwa od miliardów lat i całe życie na Ziemi jest od niego zależne.
,,Hodowla kryształów”
Cele: poznanie właściwości parowania wody i powstawania kryształów.
Pomoce: słoiki z wodą dla każdego dziecka, sól, patyczki, wełniane nici.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: dzieci samodzielnie przygotowują roztwór nasycony soli, w celu jej krystalizacji. Na słoikach opierają patyczki, zanurzają wełniane nitki
w wodzie.
Wniosek: po kilku dniach na nitkach utworzą się kryształki pod wpływem parowania wody.
Wskazówki: dodanie kilku kropli farby plakatowej albo atramentu do wody spowoduje zmianę koloru kryształków.
,,Znikająca woda”.
Cele: badanie ciśnienia wody.
Pomoce: dwie podstawki, szklanka, świeczka, woda, zapałka.
Miejsce :sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: zapaloną świeczkę stawiamy na podstawce, na której znajduje się woda, i przykrywamy szklanką. W trakcie eksperymentu świeczka zgaśnie, a woda zostanie wessana ze spodka do szklanki.
Wniosek: tlen z powietrza podtrzymuje płomień świecy, kiedy tlenu pod szklanką zabraknie, płomień zgaśnie. Powietrze, które zostanie w szklance, oziębi się i skurczy. W ten sposób zrobi miejsce dla wody, która wciśnie się do szklanki.
„Skacząca sól”
Cele: budzenie zainteresowania tematem ,,Jak powstaje dźwięk?”; słuchanie
i rozpoznawanie odległości dźwięków, używanie pojęć ,,bliżej, dalej”; słuchanie
i różnicowanie dźwięków w rejestrach (niski – średni - wysoki) skali instrumentu muzycznego.
Pomoce: folia plastikowa, np. pęknięty balon, gumka recepturka, mała plastikowa miska, garnek, warząchew, sól gruboziarnista lub ziarnka ryżu; instrumenty muzyczne Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: folię plastikową rozciągamy na misce
i przymocowujemy gumką. Na naciągniętej folii kładziemy ziarnka soli lub ryżu. Garnek umieszczamy w pobliżu miski i drewnianą łyżką mocno uderzamy w ściankę garnka (ziarna podskakują do góry).
Wniosek: pod wpływem uderzenia powietrze wibruje, tworzą się fale dźwiękowe
i słychać dźwięk. Fale dźwiękowe natrafiają na miskę i wprawiają folię w wibracje. Drgania powodują ruch ziaren i zaczynają one wirować w powietrzu.
„Czarodziejska flota”
Cele: zapoznanie dzieci z właściwością przyciągania przez magnes metalu; nabywanie przeświadczenia, że siła magnetyczna działa przez niektóre materiały.
Pomoce: duży magnes, przedmioty metalowe (spinacze, agrafki, druciki, blaszki)
i niemetalowe (papier, karton, gumka, klocki drewniane i plastikowe), kartki A4, łódki papierowe, miska z wodą.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: przygotowujemy papierowe łódki. W kilku z nich umieszczamy drobne przedmioty z metalu. Nauczycielka wydaje polecenie przeprowadzenia łodzi przez „jezioro”. Dzieci metodą prób i błędów próbują wykonać polecenie (udaje się to dzięki właściwościom przyciągającym magnesu).
Wniosek: Magnes ma właściwości przyciągania niektórych matali. Siła magnetyczna działa też przez niektóre materiały.
,,Siła magnetyczna a grawitacja- latający dywan” .
Cele: budzenie zainteresowania właściwościami siły magnetycznej; wyjaśnianie pojęć:„siła grawitacji, siła magnetyczna”.
Pomoce: magnes zawieszony na sznurku, spinacz, kolorowy papier, nożyczki, taśma klejąca, nitka, ołówek, stół
Miejsce: sala przedszkolna
Wykonanie doświadczenia: rysujemy na kolorowym papierze mały prostokąt, wycinamy go. Taśmą klejącą przymocowujemy na nim spinacz. Przygotowujemy nitkę długości 30cm i przywiązujemy jeden koniec do spinacza, a drugi przymocowujemy taśmą klejącą na stole. Zbliżamy od góry magnes do leżącego na stole dywanu (latający dywan unosi się i podąża za magnesem).
Wniosek: siła magnetyczna magnesu jest silniejsza od siły grawitacji przyciskającej latający dywan do stołu.


„Zgubiony przedmiot”. Jak wyjąć igłę ze szklanki z wodą bez dotykania igły i wody?
Cele: badanie właściwości magnesu.
Pomoce: magnes, szklanka, metalowy przedmiot.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: przykładamy magnes do ścianki szklanki i wyciągamy zgubiony przedmiot bez dotykania go dzięki przyciąganiu magnesu.
Wniosek: magnes przyciąga metalowe przedmioty, które razem z nim się poruszają wychodząc nawet ponad powierzchnię wody. Siła przyciągania magnesu działa także przez szkło i wodę.
„Światło i cień”
Cele: rozróżnianie naturalnych i sztucznych źródeł energii; rozumienie mechanizmu powstawania cienia; kształtowanie odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo podczas używania przedmiotów emitujących ciepło.
Pomoce: latarka, książka, filiżanka, szklanka z wodą, tafla cienkiego szkła, kalka kreślarska, chusteczka bibułka, ciemne pomieszczenie.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: po kolei oświetlamy latarką wszystkie zgromadzone przedmioty, trzymając je przed pustą ścianą (Filiżanka i książka rzucają na ścianę cień. Za szklanką i szybą ściana jest oświetlona, za bibułką, kalką kreślarską i chusteczką tworzy się rozmyty półcień.
Wniosek: filiżanka i książka są ciałami nieprzeźroczystymi, czyli stanowią przeszkodę dla promieni światła. Cienkie szkło i woda są przeźroczyste, to znaczy, że przepuszczają promienie świetlne. Materiały półprzeźroczyste, np. bibułka zatrzymują tylko część promieni światła i rozpraszają pozostałe, które słabo oświetla ścianę.
„Uzyskiwanie barw”.
Cele: poznanie rozszczepienia barw.
Pomoce: mazak (kolor obojętny), zlewka lub szklanka, kilkucentymetrowy pasek bibuły filtracyjnej bądź zwykłego papieru, ocet lub mieszanina denaturatu z wodą.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: do szklanki nalewamy 1 cm octu (1cm od dna). 2 cm od końca paska zaznaczamy kreskę naszym mazakiem. Następnie pasek wkładamy do szklanki z octem i obserwujemy rozszczepianie się barw na pasku.
Wniosek: barwy rozszczepiają się pod wpływem denaturatu lub octu.
„Spalanie a tlen”.
Cele: badanie - co potrzebne jest by palił się ogień; poznawanie zasad bezpiecznego postępowania z ogniem
Pomoce: trzy świeczki – podgrzewacze, mały słoik, duży słoik.
Miejsce: sala przedszkolna.
Wykonanie doświadczenia: zapalamy świeczki, dwie z nich stawiamy na pokrywce, nakrywamy je słoikami i w tej pozycji zakręcamy. Trzecia świeczka stoi zapalona obok słoików (Najpierw wszystkie 3 świeczki palą się jednakowo mocno, po chwili płomień w małym słoiku gaśnie. Jako druga gaśnie świeczka w dużym słoiku, a trzecia pali się cały czas).
Wniosek: podczas palenia płomień zużywa „powietrze do oddychania”, a dokładniej mówiąc – tlen. Kiedy go zabraknie, płomień gaśnie. Aby świeczka się paliła, trzeba zapewnić jej dostęp do tlenu.
,,Właściwości ognia – ciepło”
Cele: badanie czy ogień daje ciepło.
Pomoce: paląca się świeczka, słoik.
Wykonanie doświadczenia: zapaloną świeczkę przykrywamy słoikiem. Po kilku minutach delikatnie dotykamy słoik, słoik jest ciepły.
Wniosek: ogień daje nam ciepło.
„Telefon”
Cele: Dzięki czemu docierają dźwięki?
Pomoce: dwa plastikowe kubeczki, pojemniki po jogurcie, cienki sznurek o długości kilku metrów, nożyczki.
Wykonanie doświadczenia: Przebić nożyczkami otwór w dnie każdego kubeczka, pojemniczka. Przewlec sznurek przez oba otwory, zawiązać supły. Dwie osoby prowadząc rozmowę telefoniczną – muszą stanąć w odległości, tak, aby naprężyć sznurek telefonu. Sznurek powinien być cały czas mocno naprężony.
Wniosek: Dźwięki docierają do odbiorcy dzięki ruchom i drganiom powietrza, które są przewodzone przez sznurek.
Jakie tajemnice kryje gleba?
Tym razem do zabaw badawczych na naszych zajęciach wykorzystamy ziemię: badanie jej za pomocą zmysłów: wzroku, dotyku i powonienia. Różne rodzaje ziemi: piaszczystą, gliniastą, próchniczą, żwirową.
Poznawanie także piasku oraz gliny. Za pomocą szkieł powiększających, sitek, sprawdza,y co się w niej znajduje, czy rozpuszcza się w wodzie jaką ma wagę ziemia próchnicza i gliniasta. Każdy ma możliwość dotknięcia i zbadania ziemi. Potem na tackach z ziemią i piaskiem układamy mandale, wykorzystując do tego materiał przyrodniczy: łupinki orzechów, muszle, fasolkę, groszek, żołędzie. Lepimy także z gliny. Urządzamy wystawę naszych prac.
Doświadczenia :
„Zabawę kolorami” Przygotowujemy bączki pokolorowane na różne kolory. Kręcimy nimi. Kolory się zmieniają.
JAK TO DZIAŁA? Patrząc na wirujący bączek , obserwujemy mieszanie się kolorów. I tak np. kolor czerwony miesza się z niebieskim w wyniku czego widzimy kolor fioletowy.
Czy rośliny piją wodę? Czyli kolorowa kapusta! roztwory z kolorowej bibuły (używa je też do barwienia ryżu) :)
Sprawdziły się świetnie. Doświadczenie polega na włożeniu liści do kolorowej wody. Potem należy już tylko... poczekać!
Zabawa badawcza z szyszkami
Trzeba przygotować szyszki oraz pojemniki z wodą. I tyle :)
Trzeba również uzbroić się w cierpliwość.

Kiedy prowadzimy z dziećmi jesienne zajęcia często oglądamy różne szyszki, gromadzimy je w kąciku przyrody. Żeby przybliżyć dzieciom ich rolę, a także pokazać mechanizmy, które rządzą w przyrodzie, można zaproponować ciekawą zabawę badawczą.
Porównujemy mokrą szyszkę z suchą - dzieci widzą różnicę między nimi. Wyjaśniamy dzieciom, że szyszka ma w sobie nasiona i aby je chronić przed wodą (np. deszczem) zamyka się.

Następnie pytamy dzieci: Jak myślicie co się stanie, kiedy wyjmiemy szyszkę
z wody i położymy ją w ciepłym i suchym miejscu, np. na grzejniku?

Myślę, że dzieci po naszej rozmowie już domyślą się, że schnąc szyszka będzie się otwierała. Ponownie zapisujemy pomyły dzieci, kładziemy szyszkę na grzejniku i czekamy.

Kolejnego dnia znów oglądamy szyszkę - jest otwarta, więc nasionka z pomocą wiatru mogą z niej "wylecieć" i dać początek nowym drzewom.

Wszystko fajnie się łączy: wyciąganie wniosków, obserwacja, nauka o drzewach :)







Pod lupą... czyli badamy przyrodę.
A teraz zobaczcie jak dzieci szukają w naszym ogrodzie różnych obiektów.

Na karcie znajdują się obiekty do odnalezienia na przedszkolnym podwórku. Wcześniej na krótkich zajęciach w sali omawiamy dokładnie czego należy szukać. Dzieci mają zapamiętać jak najwięcej szczegółów odnalezionych przedmiotów, bo potem mają je rysować i układać
z Darów (podczas pracy w kącikach).


„Zaczarowany balon”
Pustą butelkę wkładamy do lodówki na około godzinę. Po godzinie wyjmujemy butelkę i nakładamy na jej szyjkę balon. Na około dwie minuty wkładamy butelkę do ciepłej wody. balon nadmuchuje się jak po dotknięciu czarodziejską różdżką.
Wniosek: w wyniku ocieplenia powietrze znajdujące się w butelce rozpręża się i potrzebuje więcej miejsca, wpływa więc do balonu i go nadmuchuje.


"Magiczne jajko”
Do szklanki wlewamy wodę i wkładamy jajko - jajko opada na dno. Następnie wyciągamy jajko, a do wody dodajemy sól - teraz jajko pływa na powierzchni wody. Na koniec do słonej wody wolno dolewamy wody słodkiej - jajko zanurzy się, ale nie opadnie na dno.
Pomysł na takie cudo zaczerpnęłam z czasopisma "Wychowanie w przedszkolu" (luty 2014). Jest tak świetny, że trzeba go puścić w świat! Dzieci były zafascynowane, kiedy pokazałam im na zdjęciu jaki jeż wyjdzie ze skarpetki, którą przyniosły z domu. Nie mogły doczekać się pierwszych "igiełek" :) A jak była radość kiedy w końcu się pojawiły! Polecam. Dzieci były bardzo zaangażowane w hodowlę - cały czas doglądały swoich nietypowych roślinek, dbały aby były podlane, obserwowały je w kąciku przyrody.

Przepis na jeżyka ze skarpetki:)

Najpierw musimy nasypać do skarpetki ziemię - najlepszy sposób to założenie skarpetki na rurkę po papierze toaletowym. Staje się ona szerokim lejkiem, przez który ją wsypujemy.
Potem musimy rozszerzyć skarpetkę tak, aby dziecko mogło wsypać ziarna zboża. Najlepiej sypać je tylko na górną część, aby "igiełki" właśnie tam wyrosły. Dobrze też wysypać porządną garstkę, aby na pewno coś wyrosło:)
Na końcu zawiązujemy skarpetkę, formujemy ją i układamy na podstawce - ja użyłam plastikowych talerzy (grillowych). Dzieci podlewają zasiane ziarna - polewają wodą trochę na podstawkę, a trochę na jeżyka. Na końcu klejem na gorąco przyklejamy guziki, czyli oczy i nos. Ustawiamy jeże w słonecznym miejscu i .... czekamy! Bo najważniejsza podczas uprawy roślinek jest cierpliwość:)

Eksperyment 1: Czarodziejski piasek
Do wykonania piasku potrzeba sześciu szklanek mąki pszennej oraz jednej szklanki oleju. Oba składniki trzeba dokładnie wymieszać – masa, która powstanie, nie wysycha, przypomina swoim wyglądem piasek, jest sypka. Można się nią bawić tak jak w piaskownicy, wykorzystując foremki i tworząc babki. Jeśli do mąki pszennej i oleju dodacie odrobinę barwnika spożywczego w proszku, będziecie mogli cieszyć się kolorowym czarodziejskim piaskiem!

Eksperyment 2: Wakacyjna plaża
Wakacje już minęły, dlatego proponujemy stworzenie letniej plaży, która będzie przypominała o miłych chwilach spędzonych nad morzem. Wystarczy wsypać na dno plastikowej butelki piasek, muszelki i małe kamyczki, zalać do połowy wody, a resztę uzupełnić olejem. Wakacyjna plaża gotowa!

Eksperyment 3: Aluminiowe łodzie
Czy wiedzieliście, że z folii aluminiowej można zbudować wspaniałe statki, okręty, łodzie i żaglówki? Kiedy będą już gotowe trzeba umieścić je na wodzie i wprowadzić je w ruch. Następnie każdy statek należy zgnieść w kulkę i z powrotem położyć na wodzie. Dlaczego kulki toną, choć ważą tyle samo co statki?

Eksperyment 4: Piłeczka-kangurek z jajka
Do szklanki należy nalać octu, włożyć jajko i odstawić na jeden dzień. Po upływie tego czasu trzeba je wyjąć i opłukać w zimnej wodzie. Jajko nie będzie już twarde, tylko gumowate, ponieważ twarda skorupka jajka została rozpuszczona przez ocet. Jeśli jajko będzie dłużej zanurzone w occie niż jeden dzień, będzie miało właściwości piłeczki kauczukowej i będzie się odbijało od blatu stołu.

Eksperyment 6: Gazowany napój domowej roboty
Czy w domu można zrobić pyszną gazowaną oranżadę? Wystarczy wycisnąć sok z pomarańczy i cytryny, zmieszać z wodą i dodać pół łyżeczki sody oczyszczonej. Po wymieszaniu widać, że napój buzuje jak prawdziwa oranżada. Dla przypomnienia: kiedy połączymy kwas z sodą oczyszczoną, powstaje dwutlenek węgla.
Krążek Newtona
Do płyty CD przyklejcie kolorowe części koła: czerwone, pomarańczowe, zielone, żółte, zielone, niebieskie i fioletowe, tak aby płyta przypominała tęczę. Do środka płyty włóżcie kołek bądź jakikolwiek patyk, który umożliwi wprowadzenie krążka w ruch. Gdy wprowadzicie go w szybki ruch obrotowy, przestaniecie widzieć kolory. Natomiast jeśli będziecie powoli kręcić krążkiem, zobaczycie poszczególne barwy. W trakcie szybkiego ruchu obrotowego zobaczycie, że płyta jest biała. Światło białe składa się z kilku kolorów: czerwonego, pomarańczowego, żółtego, zielonego, niebieskiego i filetowego. W trakcie szybkiego ruchu nasze oko nie potrafi wyodrębnić poszczególnych kolorów, dlatego mamy wrażenie, że krążek jest biały.
Znikająca moneta
Połóżcie monetę na stole i postawcie na niej pustą szklanką. Stojąc naprzeciwko, zobaczycie, że pod szklanką jest moneta, natomiast kiedy wlejecie do niej wodę, moneta znika!


Pojawiająca się moneta
Do kubka włóżcie monetę - musi leżeć blisko ścianki, by dziecko, które stoi naprzeciwko naczynia, nie widziało jej. Następnie wlejcie wodę do kubka. Moneta, a w zasadzie jej odbicie, od razu się pojawi!
Kolorowe światło
W zaciemnionym pomieszczeniu skierujcie światło latarki na błyszczącą stronę płyty CD, zamieni się w kolorową krainę tęczy. Płyta zawiera dużą liczbę wgłębień, na których załamuje się światło. Wiemy już, że białe światło składa się z różnych kolorów. Jesteśmy je w stanie wyodrębnić, jeśli rozszczepimy światło na wiele kolorowych promieni.
Promienie słońca na ziemi
W grubym kartoniku wytnijcie prostokąt wielkości grzebienia i przyklejcie go do tekturki przy pomocy taśmy klejącej. Następnie zagnijcie brzegi kartonika w taki sposób, aby konstrukcja samodzielnie stała na stole. Później ustawcie naprzeciwko niej lusterko, skierujcie światło z latarki w stronę grzebienia, tak aby padało na lustro. Pojawią się piękne promienie (eksperyment wykonujemy w zaciemnionym pomieszczeniu). Czy promienie w każdym miejscu są takiej samej grubości?
Budujemy lustro
Na stole połóżcie czarny arkusz papieru, do którego przymocujecie folię do drukarki. W ten sposób powstanie prawdziwe lustro - możecie przeglądać się w nim do woli!
Zaczarowane lustra i krzywe odbicia
Przygotujcie różnej wielkości łyżki, chochle oraz bombki choinkowe, w których dziecko będzie mogło patrzeć na swoje odbicie. Niech manipuluje nimi - odwraca pionowo, poziomo, oddala i przybliża. Jak wygląda w nich twarz malucha? Odbicie jest uzależnione od tego, czy powierzchnia jest wklęsła, czy wypukła, oraz w jakiej odległości i pod jakim kątem trzymana jest łyżka.
Drożdże
materiały: drożdże np. Suszone w ilości dwóch łyżeczek, ciepła woda, 3 łyżeczki cukru, balon, butelka po soczku.
Przebieg: do butelki wsypujemy drożdże i zalewamy 50ml. ciepłej wody, następnie dodajemy cukier i całość mieszamy. Na otwór butelki naciągamy balonik.
Obserwujemy wzrost drożdży, podczas którego wydziela się dwutlenek węgla. Gaz będzie dostawał się do balonika powodując jego powiększanie się. Jeżeli chcemy przyspieszyć wzrost to butelkę wstawiamy do ciepłej wody. Rakieta balonowa materiały: długi kawałek cienkiej linki, balon, taśma klejąca, słomka. Przebieg: Linkę przeciągamy przez słomkę, jeden koniec linki mocujemy do klamki przy drzwiach, a drugi do oparcia krzesła. Linka powinna być bardzo mocno naprężona. Nadmuchujemy balon i mocno zaciskamy ustnik. Szczelnie zatykając otwór balonu, przymocowujemy go do słomki taśmą klejącą. Trzymając wylot, umieszczamy balon na jednym końcu linki, następnie odtykamy ustnik i puszczamy balon, balon poleci wzdłuż linki. Wniosek: kiedy powietrze wylatuje, balon pędzi w przeciwnym kierunku, tzn. jest pchany na drugi koniec linki.
Znikająca woda
Materiały: dwie podstawki, szklanka, świeczka, woda, zapałka. Przebieg: Zapaloną świeczkę stawiamy na podstawce, na której znajduje się woda, i przykrywamy szklanką. w trakcie eksperymentu świeczka zgaśnie, a woda zostanie wessana ze spodka do szklanki. Wniosek: tlen z powietrza podtrzymuje płomień świecy, kiedy tlenu pod szklanką zabraknie, płomień zgaśnie. Powietrze, które zostanie w szklance, oziębi się i skurczy. W ten sposób zrobi miejsce dla wody, która wciśnie się do szklanki.

Książka na „kółkach”
Połóż jedną książkę na stole a drugą umieść na kilku położonych płasko słomkach do picia. Którą książkę jest łatwiej poruszyć przy pomocy jednego palca? Tę na słomkach, gdyż słomki posłużyły nam za kółka. Tarcie jest mniejsze w przypadku kółek. Tarcie podczas toczenia jest mniejsze od tarcia przy przesuwaniu. Tarcie zależy od powierzchni, ale przede wszystkim od chropowatości (gładkości) powierzchni trących (zależność wprost) i od rodzaju materiału stykających się powierzchni.
Kopciuszek
Jak oddzielić sól od pieprzu? Po zmieszaniu drobno zmielonego pieprzu i soli potrzyj plastikową łyżkę o wełnę i przyłóż do mieszanki. Czarne ziarna pieprzu „podskoczą” do łyżki i zostaną oddzielone.
Wniosek: Plastikowa łyżka naładowała się elektrycznie wskutek pocierania o wełnę. Ładunek elektryczny przyciąga ziarna pieprzu. Ponieważ ziarna pieprzu są lżejsze niż ziarenka soli, nawet przy większej odległości przezwyciężą swój ciężar.
Hodowla kryształów I
Materiały: słoiki z wodą dla każdego dziecka, sól, patyczki, wełniane nici.
Dzieci samodzielnie przygotowują roztwór nasycony soli, w celu jej krystalizacji. Na słoikach opierają patyczki, zanurzają wełniane nitki w wodzie.
Wniosek: Po kilku dniach na nitkach utworzą się kryształki pod wpływem parowania wody.

Hodowla kryształów II - podobnie jak wyżej, zamiast soli dodajemy sodę do prania i proszek
Wskazówki: dodanie kilku kropli farby plakatowej albo atramentu do wody spowoduje zmianę koloru kryształków.
Lupa z kropli wody
Materiały: kawałki tektury, przezroczystą folię, plaster lub taśmę klejącą, nożyczki, łyżeczki, wodę w naczyniach.
Przebieg: Wyciąć z tektury lupę w kształcie lizaka. Wyciąć w niej duży otwór. Dociąć folię – dopasować jej wielkość i kształt do otworu w lupie i przykleić ją z jednej strony lupy. Delikatnie nanieść łyżeczką niewielką ilość wody na wierzch folii.
Przez tak powstałą lupę można obserwować małe obiekty przyrodnicze.

Opracowała: Anna Makowska
Przedszkolowo.pl logo